آشنایی با فرهنگ و اقوام و ایران زمین

دربارهٔ کتاب

در جهانی که هر روز بیش از پیش در پی یکدست‌سازی فرهنگی و محو تفاوت‌هاست، ایران با رنگین‌کمانی از اقوام، زبان‌ها و فرهنگ‌ها، همچنان استوار ایستاده است؛ سرزمینی که گوناگونی قومی و فرهنگی‌اش نه‌تنها نشانه‌ای از تفرقه نیست، بلکه سرمایه‌ای بی‌بدیل برای انسجام ملی و غنای تمدنی آن به شمار می‌آید. با این حال، این گنجینۀ پربها در معرض تهدیدهایی نوین و پیچیده قرار گرفته است؛ تهدیدهایی که زیر نقاب شعارهایی خوش‌ظاهر چون صیانت از زبان مادری یا پاسداشت تنوع فرهنگی گاه می‌کوشند تا ریشه‌های همبستگی تاریخی ایرانیان را سست کنند و جای پیوند را با شکاف عوض کنند. در چنین روزگاری، بیش از همیشه نیازمند شناختی ژرف، واقعی و علمی از اقوام این سرزمین هستیم؛ شناختی که به‌جای تمرکز بر تفاوت‌ها، بر اشتراکات و پیوندهای هزارساله‌ میان ایرانیان نور بتاباند. آنچه در این مجموعه پیش‌رو دارید، تلاشی است برای روایت این داستان بزرگ و چندرنگ، با هدف تقویت فهم متقابل، پاسداشت هویت مشترک و صیانت از ریشه‌هایی که این ملت را در سخت‌ترین روزها کنار هم نگه داشته است. اگر به‌دنبال کتابی هستید که هم آموزنده باشد، هم الهام‌بخش، و هم شما را با بخشی از هویت پنهان‌شده در دل اقوام ایرانی آشنا کند، این کتاب انتخابی شایسته و لذت‌بخش است.
همان‌قدر كه گردشگری می‌تواند در توسعه پايدار نقشی اساسی داشته باشد، نگاه سطحی، بدون مطالعه و كاسب‌مآبانه به آن مي‌تواند گردشگری را به يک معضل و عامل مخرب فرهنگی و طبيعی تبديل كند و آسيب‌های فراوان و جبران‌ناپذيری خصوصاً به جوامع محلی  وارد كند. شناخت ناصحيح و ناكامل از جوامع محلی  و به‌طور خاص گروه‌های كوچ‌نشين و روستانشين- ناآگاهی از مختصات فرهنگی و قوانين عرفی، مذهبی و اجتماعي جامعة هدف، ناآشنايي يا رعايت نكردن كدهاي رفتاري در برخورد با اين جوامع، ازجمله عواملی است كه می‌تواند گردشگری را از فرصت به معضل تبديل كند و موجب شود تا نتيجه‌اي عكس به‌دست آيد. راهنمايان به‌مثابة پلي دوطرفه وظيفه برقراری ارتباط و نزديكی گردشگران و جوامع محلی را برعهده دارند و شناخت صحيح آنان از جوامع محلی هدف، می‌تواند ضمن كاهش اثرات سوء احتمالی، باعث آشنايی گردشگران با فرهنگ جوامع محلی شود و مقدمات توسعه پايدار اين جوامع را نيز فراهم آورد…

این کتاب در چهار فصل تنظیم شده است و با نگاهی جامع، اما روان و قابل فهم، به بررسی ایران و مردمانش می‌پردازد. فصل نخست با نگاهی به ایران به‌عنوان یک سرزمین تاریخی، به حوزه‌های جغرافیایی، انسانی، سیاسی، زبانی و فرهنگی آن پرداخته و مفاهیمی چون قوم و قومیت را واکاوی می‌کند. فصل دوم به ساختارهای جوامع محلی می‌پردازد؛ از کوچ‌نشینی و روستانشینی گرفته تا ساختارهای خانوادگی، اقتصاد سنتی، مسکن، ازدواج و دین. فصل سوم گسترده‌ترین فصل کتاب است و به معرفی اقوام، ایلات و طوایف گوناگون ایران‌زمین اختصاص دارد؛ از گیلک و کرد و بلوچ گرفته تا ارمنی، آشوری، زرتشتی و صابئین، با تمرکز بر زبان، آداب، موسیقی، پوشاک، خوراک و صنایع‌دستی هر گروه. درنهایت، فصل چهارم به جشن‌های ایرانی و اسلامی می‌پردازد و با شرح آیین‌هایی چون نوروز و شب یلدا، تصویری زنده از فرهنگ جشن‌محور ایرانیان ارائه می‌دهد.
این کتاب برای همۀ کسانی نوشته شده که دل در گرو شناخت ایرانِ رنگارنگ و فرهنگ‌های گوناگون آن دارند؛ از دانشجویان رشته‌های مردم‌شناسی، جغرافیای انسانی، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی گرفته تا پژوهشگران، معلمان، مستندسازان، نویسندگان و حتی علاقه‌مندان کنجکاوی که می‌خواهند ایران را نه فقط از دریچۀ نقشه‌ها، که از پنجرۀ زندگی واقعی مردمانش بشناسند با زبان‌ها، آداب، موسیقی‌ها و آیین‌هایی که چون تار و پود قالی، این سرزمین را یکپارچه و در عین حال گوناگون ساخته‌اند.