اقتصاد مقاصد گردشگری

دربارهٔ کتاب

دانش گردشگری به ویژه در حوزهٔ اقتصاد گردشگری راه درازی را پیموده تا بتواند از مولفه‌های کیفی به شاخص‌های دقیق کمی و قابل محاسبه برسد. به واقع نقطهٔ آغاز تبدیل گردشگری به یک دانش آکادمیک همین تدوین شاخص‌های کمی برای بخش‌های گوناگون تورگردانی، توسعهٔ قطب‌های مقاصد، برندینگ و بازاریابی جاذبه‌ها و … بوده است؛ موضوعی که به جرات می‌توان گفت چشم اسفندیار دانش گردشگری در ایران است.

متأسفانه نه جامعهٔ آکادمیک گردشگری ایران برای گذار از مولفه‌های غالبا کیفی استثناپذیر به محاسبات کمی کار چندانی انجام داده و نه اساساً برای بومی‌سازی این شاخص‌ها در ایران کاری انجام شده است. به واقع می‌توان گفت عمده آنچه که در ایران دانش گردشگری، حتی در حوزهٔ آکادمیک، نامیده می‌شود، منحصر به جغرافیای گردشگری است و حوزه‌های مهمی مثل اقتصاد گردشگری، برندینگ در گردشگری، پایداری در گردشگری و … در نظام آکادمیک ایران بسیار کم‌بنیه و فقیر است. شاید به همین دلیل است که می‌بینیم مواردی مثل آمارهای مسافران نوروزی گاه به چالشی برای صنعت گردشگری تبدیل می‌شود. رسما از شاخص‌های بی‌اعتبار و فاقد تناسب با اقتضائات صنعت گردشگری، همچون نفر-سفر برای محاسبهٔ شماری از ایرانگردان استفاده می‌شود که کار به اعلام اعداد نجومی مثل صد و چهل میلیون مسافر نوروزی! می‌رسد. عددی که از سویی نمی‌تواند بنای هیچ گونه تحلیل و بررسی و برنامه‌ریزی قرار بگیرد و از سوی دیگر به واسطهٔ باورناپذیر بودن آن حتی می‌توان موجب دفع سرمایه گذاری‌ها از این صنعت شود. مکان‌یابی‌های نادرست طرح‌های گردشگری، ظرفیت‌سنجی‌های غیر دقیق که باعث اتلاف سرمایه‌گذاری‌ها می‌شود، اجرای طرح‌ها با پرهزینه‌ترین و کم‌بازده‌ترین روش‌ها، ناپایداری اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی برای غالب پروژه‌های گردشگری، حتی در قطب‌های اصلی این صنعت و ناآشنایی با فنون روزآمد بازاریابی و برندینگ که موجب شده عملاً در ایران برند خدمات گردشگری نداشته باشیم، همه معلول همین کم‌بنیگی دانش گردشگری در کشور هستند.