ادبیات گردشگریِ کمی درمورد آیندۀ خانوادهها وجود دارد، اگرچه کارهایی درزمینۀ جمعیتشناسی و ساختارهای خانوادگی انجام شده است که تأکید بیشتر بر تعداد کمتری از فرزندان و سفرهای چندنسلی بیشتر (سفر چندین نسل با هم) در آیندۀ خانوادهها دارد. درعوض، بیشتر مطالعات آینده درزمینۀ گردشگری، مربوط به مدیریت و بازاریابی مقصد، روندهای کلی گردشگری، و مسائل مربوط به پایداری بازارهای گردشگری است نه بازارهای خاص تحت تأثیر تغییرات جمعیتی خانوادهها. تا به امروز، تحقیقات کمّی در حوزۀ مطالعات گردشگری حاکم بوده است که منجربه تفسیرهای کاملاً فردی از رفتار گروهی میشود. بنابراین نگاه عموم مطالعات موجود را نمیتوان در راستای نیازهای مطالعاتی و واقعیت بسترهای گردشگری خانوادهمحور دانست و برشی مقطعی و سطحی از فضاهای چندبعدی و چندلایۀ تجربیات خانوادهها ارائه شده است. علاوهبراین، بیشتر تحقیقات مربوط به گردشگری خانوادگی، مبتنیبر بازار و مصرفکننده و متمرکز بر مضامین فرایندهای تصمیمگیری و نقشهای فردی بوده است.
اگرچه ساختارهای خانوادگی و ارزشهای اجتماعی بهطور شایانتوجهی در دهههای اخیر تغییر کردهاند، مفهومسازی مجددی که جنبههای متنوع خانوادهمحوری گردشگری را شامل شود رخ نداده است. درنتیجه، تحقیقات محدود، پراکنده، و جداگانه درزمینۀ گردشگری خانوادگی انجام شده است که از تحقیقات سایر حوزههای اجتماعی عقبتر است و عملاً خانوادهمحوری بهعنوان یک موضوع بااهمیت و دارای ابعاد متعدد، مورد سؤال قرار نگرفته است.
برای درک آیندۀ گردشگری خانوادگی، مهم است که تغییرات این حوزه در آینده مورد بررسی و تفسیر قرار گیرد. گردشگری در آینده باید بهعنوان بازتاب افزایش تنوع و پیچیدگی در ساختارهای خانواده، مورد بازآفرینی قرار گیرد. بهطورمثال، با روند کاهشی که در فرایند فرزندآوری در کشورهای مختلف درحال شکلگیری است، موضوع تصمیمگیری در خانواده، شکل جدیدی به خود گرفته است. دیگر تصمیمگیریهای مطلق و عامرانه جای خود را به تصمیمگیری مبتنیبر مشارکت داده است. جایگاه فرزند (ان) در خانواده نسبت به قبل بااهمیتتر و باارزشتر شده است. هرچند آنها دسترسی بالایی به منابع مالی ندارند، اما تأثیرگذاری آنها روی تصمیمات مرتبط با خریدهای خدمات گردشگری بیشازپیش خواهد شد. بنابراین تضمین تجارتهای پایدار این حوزه با بهرسمیتشناختن جایگاه کودکان و جوانان در تصمیمات خانوادگی رخ خواهد داد. این، نمونهای از تغییرات عمدهای است که کسبوکارهای گردشگری از آن متأثر خواهند شد و انجام مطالعات میدانی کیفی، عمیق، و زمینهای را میطلبد؛ موضوعی که به عقیدۀ شانزل و همکارانش، تعطیلات همراه با کودکان آنگونه که باید موردتوجه محققان دانشگاهیِ حوزه اقتصاد گردشگری نیست (شانزل و همکاران، 2005).
اکثر تحقیقات در حوزۀ گردشگری با تأکید بر فرد بهجای جمعیت و تقاضای جمعی صورت گرفته است. بنابراین، بیان مسئلههای این مطالعات عموماً غیراجتماعی و بدون توجه به تأثیرات خانواده بر رفتار گردشگری بوده است. این وضعیت موجب شده تا نتوان مطالعات گردشگری خانوادگی را قابلاتکا دانست. تحقیقات همچنین همگام با تغییر در اشکال و ساختارهای خانواده نبوده است. این امر منجربه تحقیقات محدود، پراکنده و فردی درمورد تجربیات تعطیلات خانوادگی شده است. بیشتر پژوهشهای مربوط به گردشگری خانوادگی مبتنیبر بازار و رفتار مصرفکننده است و بر مضامین، فرایندها و نقشهای آنها در تصمیمگیری متمرکز است. افزونبر آن، در این حوزه نیز مطالعات نسبتاً کمی به کودکان پرداختهاند. برخی تحقیقات درمورد جاذبههای گردشگری خانوادهمحور انجام شده است و بهنوعی پژوهشهای آنها گزارشهای تاریخی درمورد تعطیلات خانوادگی را دربرمیگیرند.
خانوادهها همچنین بخش مهمی از سفر برای دیدار با دوستان و آشنایان (ویاچآر) را تشکیل میدهند، بااینحال در تحقیقات، گردشگری همیشه دستکم گرفته میشود (باکر، 2012). جای توجه است که دیدار با دوستان و آشنایان در ایران نیز یکی از انگیزههای بااهمیت در گردشگری داخلی است. بخش مهمی از خانوادهها، مقاصد گردشگری را با توجه به حضور اقوام و دوستان خود انتخاب میکنند تا از امکانات و ظرفیتهای آنها برای کاهش هزینههای سفر خود استفاده کنند. این موضوع به واسطۀ سبکوسیاق رخداد آن در مقایسه با گردشگری خانوادهمحور سایر کشورها، کار میدانی و منطبق با زمینۀ کشور را میطلبد و متأسفانه درمورد آن کارهای زیادی صورت نگرفته است.
همچنین، فقدان تحقیقات در ابعاد تجربی وسیعتر تعطیلات خانوادگی، که چشمانداز همۀ اعضای خانواده و تنوع فزایندۀ گروههای خانوادگی را در نظر بگیرد، مشهود است. مطالعاتی درمورد تجربیات تعطیلات خانوادگی انجام شده است که عمدتاً از دیدگاههای فمینیستی به آن پرداخته شده است و بر تجربیات تعطیلات خانوادگی مادران متمرکز هستند (دیم، 1996؛ اسمال، 2005) بهجز گفتگوهایی درمورد فرزندپروری مشترک، درمورد تجربۀ تعطیلات پدران نیز مطالعات کمتری منتشر شده است. همچنین مطالعات کمی درمورد تجربۀ تعطیلات خانوادگی کودکان انجام شده است.
تحقیقات اندک در حوزۀ گردشگری خانوادگی
22
تیر