مدیریت بحران در صنعت گردشگری علت‌ها و پیامد‌ها

دربارهٔ کتاب

بحران‌ها به وقوع می‌پیوندند، گاه صدای پای‌شان را می‌شنویم و فرصت مهیا کردن خود را داریم، و گاه بدون هیچ خبر و به طور ناگهانی با آنها روبرو می‌شویم. در هر صورت، بایستی آگاه باشیم که در جهان پر آشوب و متلاطم امروز هر لحظه چشم انتظار وقوع بحران تازه‌ای بودن نشان هشیاری است، اگرچه در بسیاری از مواقع چاره‌ای جز مواجهه با آن نداریم.
تعدادی از کارشناسان معتقدند با وجود تمامی سیاست‌ها و تمهیداتی که صنایع و بخش‌های مختلف اقتصادی برای مقابله صحیح و مؤثر با بحران‌ها اتخاذ می‌کنند بحران‌ها همچنان وجود خواهند داشت و تکرار خواهند شد. از سوی دیگر عده‌ای نیز معتقدند که می‌توان با اتخاذ تدابیری سنجیده از بروز بحران‌ها جلوگیری کرد و یا پیامدهای منفی آنها را به حداقل رساند. بنابراین کسب آمادگی و برنامه‌ریزی برای مدیریت بحران‌ها و به حداقل رساندن آسیب‌ها و اثرات منفی آنها، نکته بسیار مهمی است که بایستی تمامی بخش‌ها و سازمان‌ها بدان توجه داشته باشند. برخی دیگر از کارشناسان نیز با تلفیق دو دیدگاهی که در بالا به آنها اشاره شد، چنین تعریفی از مدیریت بحران ارائه داده‌اند: تلاشی سیستماتیک که توسط سازمان‌ها و گروه‌های دست‌اندرکار در یک بخش یا صنعت، در جهت مدیریت یا پیشگیری از وقوع بحران‌ها انجام می‌شود؛ به نحوی که تمامی افراد دخیل در فرایند مدیریت بحران، به این مسئله اذعان داشته باشند که موفقیت‌ها و دستاوردهای ایشان بیش از شکست‌ها و پیامدهای منفی ناشی از بروز یک بحران است.
هدف از تمام اقداماتی که پیش از وقوع یک بحران و در جهت کنترل و مدیریت آنها انجام می‌شود، پیشگیری از بروز بحران‌ها یا یک بحران خاص نیست؛ زیرا چنانچه نگاه واقع‌بینانه‌ای به پیرامون خود داشته باشیم درمی‌یابیم که منابع انسانی و مالی، تجهیزات، و حوزه تأثیرگذاری ما به اندازه‌ای نیست که قادر باشیم مانع از بروز بسیاری از انواع بحران-ها (بحران‌های بهداشتی و سلامتی، سیاسی، اقتصادی و…) شویم.
صنعت گردشگری نیز به مانند بسیاری از صنایع و فعالیت‌های اقتصادی، پیوسته در معرض بروز بحران‌ها قرار دارد، به گونه‌ای که بسیاری از کارشناسان، با علم به حساسیت بسیار بالای این صنعت در برابر بروز تغییرات، معتقدند گذشته از بحران‌هایی که ممکن است در درون صنعت گردشگری به وجود آیند تقریباً هر بحرانی می‌تواند فعالیت‌های این صنعت را تحت تأثیر خود قرار دهد؛ حتی فالکنر در یکی از مقالات خود، صنعت گردشگری را قربانی دائمی بحران‌ها دانسته است. از سویی، با نگاهی اجمالی به اتفاقات چند سال اخیر و مرور آمارهای گردشگری در کشورهایی که دستخوش حوادث ناگوار بوده‌اند این مسئله به راحتی قابل اثبات است. بدیهی است که به جز عده‌ای معدود (که در بخش‌های مختلف این کتاب به آنها و انگیزه‌های ایشان اشاره خواهد شد)، هیچ گردشگری حاضر نیست از کشور یا منطقه‌ای دیدن کند که درگیر ناآرامی، آشوب و حوادث ناگوار است و از آنجا که امروزه تمایلات گردشگران تا حدود زیادی تحت تأثیر تبلیغات و اخبار رسانه‌ها است گاهی حتی بزرگنمایی یک اتفاق، انتشار اخباری نادرست یا برخی فعالیت‌های بازاریابی و تبلیغاتی رقیبان می‌تواند صنعت گردشگری یک کشور را با رکودی شدید مواجه کند؛ رکودی که شاید خارج شدن از آن و همچنین بازسازی وجهه مخدوش شده یک مقصد، به سال‌ها زمان نیاز داشته باشد. پس روشن است که در صورت بروز یک بحران در صنعت گردشگری وظیفه مسئولان، مدیران و دست‌اندرکاران صنعت بسیار سنگین است؛ زیرا از ایشان انتظار می‌رود تا با اتخاذ تصمیماتی به‌موقع و صحیح هرچه سریع‌تر درصدد مقابله با بحران‌ها برآیند، مانع از گسترش آنها شوند و همچنین پیامدها و اثرات منفی ناشی از بروز آنها را کنترل کنند. انجام هر یک از این وظایف بدون بهره‌گیری از یک گروه آماده و یک برنامه مدیریت بحران کارآمد، امکان‌پذیر نیست.