عوامل مؤثر در اقلیم یک منطقه عبارت‌اند از درجه حرارت، رطوبت، سرعت باد، میزان بارش، میزان تابش خورشید و تابش زمینی که در مناطق وسیعی مشاهده می‌شوند. اقلیم در چند سطح بررسی می‌شود که دو سطح مفید در معماری منظر عبارت‌اند از:
میان‌اقلیم (به اندازه‌ی دهه‌ها تا صدها مایل)
ریزاقلیم (از چند اینچ تا چند ده پا).
در یک منطقه، هزاران ریزاقلیم وجود دارد که همه‌ی آن‌ها با همان سنجه‌های اقلیم توصیف می‌شوند، اما محدود به یک منطقۀ نسبتاً کوچک هستند. انسان حرکت از یک ریزاقلیم به ریزاقلیم دیگر را به شکل تغییر در آستانۀ آسایش دمایی خود تجربه و درک می‌کند. برای مثال، در یک روز گرم، شخصی که از ریزاقلیم آفتابی به‌سمت سایۀ درختان برگریز با برگ‌های انبوه حرکت می‌کند، فضای جدید را به‌عنوان یک ریزاقلیم سردتر تجربه می‌کند.
این که دمای هوا در سایۀ درختان پایین‌تر است، تصور غلط رایجی است؛ زیرا در سطوح سایه نسبت‌به سطوح در معرض آفتاب، درجۀ حرارت زمین کمتر است، نه دمای هوا. زمانی که دمای هوا تا ارتفاع استاندارد ۵ پا اندازه‌گیری می‌شود — یعنی ارتفاعی که جو موجود در آن بر سطوح آسایش دمایی انسان تأثیر می‌گذارد — متوجه می‌شویم دمای هوا یکسان است، زیرا به‌دلیل اختلاط هوا، تفاوت میان سطوح سایه‌گیر و آفتاب‌گیر کاهش پیدا می‌کند. اندازه‌گیری دقیق با استفاده از ابزار مناسب نشان می‌دهد که دمای هوا در سطوحی که بر آسایش انسان تأثیر می‌گذارد (در زیر سایه‌ی درختان و در زیر آفتاب کامل) یکسان است.
در این مورد، دلیل درک ریزاقلیم سردتر، کاهش تابش خورشیدی دریافتی توسط شخص است. همچنین در یک روز سرد، حرکت از یک مسیر پرباد به‌سمت ردیفی از درختان سوزنی‌برگ، به‌عنوان حرکت به ریزاقلیم گرم‌تر محسوب می‌شود. همان‌طور که گفته شد، درجۀ حرارت هوا اساساً در هر دو ریزاقلیم مذکور یکسان بوده و کاهش سرمای منتقل‌شده توسط باد سبب می‌شود که ریزاقلیم محافظت‌شده توسط درختان مخروطی، گرم‌تر به نظر آید.
دسته‌بندی عوامل تعریف‌کننده‌ی اقلیم:
عوامل مختلفی که یک اقلیم را تعریف می‌کنند به دو دسته تقسیم می‌شوند:
۱. عواملی که توسط طراحی قابل‌تغییر هستند؛
۲. عواملی که از طریق طراحی غیرقابل‌تغییر هستند.
میزان باد و میزان تابش خورشیدی دریافت‌شده در منظر، به‌طور قابل‌توجهی از طریق طراحی قابل مناسب‌سازی است، اما درجۀ حرارت و رطوبت هوا را نمی‌توان به‌آسانی توسط طراحی مناسب‌سازی کرد.
می‌توان در مقیاس میانی، مانند اثر جزایر گرمایی شهر که در شهرهای بزرگ ایجاد می‌شود، به تفاوت‌های عمدۀ ناشی از درجۀ حرارت و رطوبت هوا پی برد. همان‌گونه که در مثال نشان داده شده است، درجۀ حرارت هوا در مناطق شهری به‌دلیل وجود سطوح خشک و سخت نسبت‌به حومۀ شهر بیشتر است.
اثر جزایر گرمایی شهر در شب‌هایی با آسمان صاف و آرام، زمانی که درجۀ حرارت در مرکز شهر به میزان ۸ تا ۱۰ درجۀ فارنهایت بیشتر از حومه‌ی شهر است، مشاهده می‌شود؛ در حالی که در شرایط آب‌وهوایی ابری یا پرباد این اثر دیده نمی‌شود. این جزایر گرمایی توده‌هایی از هوای سرد را بالای سطوح سبز یا مرطوب، مانند پارک‌ها و سطوح آبی، ایجاد می‌کنند.
روش‌های کلی به منظور اصلاح ریزاقلیم از طریق طراحی:
• آستانۀ آسایش دمایی برای افراد در منظر تا حد زیادی تحت‌تاثیر ریزاقلیم بوده و باید به‌عنوان یک اولویت مهم در طراحی فضاهای شهری مدنظر قرار گیرد؛
• میزان انرژی مصرفی برای سرمایش و گرمایش ساختمان‌های موجود در منظر، تا حد زیادی تحت‌تأثیر خرداقلیم محل است؛
• هنگام طراحی فضاهای شهری مورداستفاده در فصول سرد، اولین اولویت محافظت سایت دربرابر باد و دومین اولویت فراهم کردن دسترسی به تابش خورشید است؛
• در طراحی فضاهای شهری مورداستفاده در فصول گرم، نخستین اولویت فراهم کردن سایه دربرابر نور خورشید و دومین اولویت ایجاد دسترسی به باد است؛
• وزش باد، عامل مهم ایجاد سرما در فصول سرد و خشک بوده و باید تا حد امکان اثر آن کاسته شود؛ اما در فصول گرم، باد قدرت خنک‌کنندگی کمتری دارد، زیرا دمای آن به دمای بدن انسان بسیار نزدیک است. بنابراین در این فصل، میزان تابش خورشیدی دریافت‌شده توسط فرد باید تا حد امکان کاهش پیدا کند.
شناسایی ریزاقلیم‌های موجود
ریزاقلیم‌های موجود در منظر شهری به‌واسطۀ میزان تابش خورشیدی و مقدار بادی که فرد دریافت می‌کند درک می‌شوند. نمودارهای باد و سایه برای تفسیر شرایط موجود به کار می‌روند و بعدها می‌توان از آن‌ها برای ایجاد شاخصی به منظور تعیین شرایط آسایش دمایی افراد استفاده کرد. برای مثال، ناحیه‌ای که برای استفادۀ بهاری افراد انتخاب می‌شود باید دارای آفتاب کامل و دور از باد غالب باشد. در مقابل، ناحیه‌ای که در سایه و در معرض باد غالب قرار دارد، برای استفاده‌ی افراد در فصل بهار سرد یا بسیار خنک خواهد بود.